Қазақ тілін оқытуда тапсырмалар жүйесін қолданудың педагогикалық ерекшеліктері
Қазіргі білім беру жүйесінде оқыту үдерісін тиімді ұйымдастыру, оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру және олардың тілдік құзыреттілігін қалыптастыру маңызды міндеттердің бірі болып табылады. Қазақ тілін оқыту барысында оқушылардың білімді терең меңгеруі көбіне сабақта қолданылатын тапсырмалардың мазмұны мен құрылымына байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, тапсырмалар жүйесін дұрыс ұйымдастыру – сапалы білім берудің негізгі шарттарының бірі.
Тапсырмалар жүйесі – белгілі бір оқу мақсатына жетуге бағытталған, бір-бірімен өзара байланысқан оқу тапсырмаларының жиынтығы. Мұндай жүйе оқушылардың білімін біртіндеп дамытуға, қарапайым әрекеттерден күрделі ойлау әрекеттеріне көшуге мүмкіндік береді. Қазақ тілін оқытуда тапсырмалар жүйесін қолдану оқушылардың тілдік дағдыларын қалыптастыруға, өз ойын дұрыс жеткізе білуіне және тілдік нормаларды меңгеруіне ықпал етеді.
Педагогикалық тұрғыдан қарағанда, тапсырмалар жүйесін құру барысында бірнеше маңызды ерекшеліктерді ескеру қажет. Біріншіден, тапсырмалар жүйелілік және бірізділік қағидаларына негізделуі тиіс. Яғни тапсырмалар жеңілден күрделіге қарай құрылып, оқушылардың білімін біртіндеп дамытуға бағытталуы қажет. Мұндай тәсіл оқушылардың жаңа білімді түсініп қабылдауына және оны тәжірибеде қолдануына мүмкіндік береді.
Екіншіден, тапсырмалар оқушылардың жас ерекшеліктеріне және білім деңгейіне сәйкес болуы керек. Әрбір тапсырма оқушының мүмкіндігін ескеріп, оның танымдық қызығушылығын арттыруға бағытталуы тиіс. Бұл оқушылардың сабаққа деген ынтасын арттырып, олардың белсенді қатысуына ықпал етеді.
Үшіншіден, тапсырмалар жүйесі оқушылардың тілдік дағдыларын кешенді түрде дамытуға бағытталуы қажет. Қазақ тілін оқыту барысында тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдылары өзара байланыста дамиды. Сондықтан сабақ барысында қолданылатын тапсырмалар осы дағдылардың барлығын қамтуы тиіс. Мысалы, мәтінді тыңдау, оны түсіну, негізгі ойын анықтау, сұрақтарға жауап беру, өз пікірін білдіру және мәтін бойынша шағын шығарма жазу сияқты тапсырмалар оқушылардың тілдік құзыреттілігін дамытуға көмектеседі.
Сонымен қатар тапсырмалар жүйесінде шығармашылық және зерттеушілік тапсырмаларға да ерекше көңіл бөлінуі тиіс. Мұндай тапсырмалар оқушылардың қиялын дамытып, өз ойын еркін жеткізуіне мүмкіндік береді. Мысалы, сурет бойынша әңгіме құрастыру, белгілі бір тақырыпта эссе жазу немесе шағын зерттеу жұмыстарын орындау оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал етеді.
Қазіргі білім беру үдерісінде интерактивті және белсенді оқыту әдістерін қолдану да маңызды болып табылады. Тапсырмалар жүйесінде топтық жұмыс, пікірталас, жобалық жұмыс сияқты әдістерді пайдалану оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамытуға көмектеседі. Топтық жұмыс барысында оқушылар бір-бірімен пікір алмасып, өз ойларын ортаға салып, бірлесіп шешім қабылдауға үйренеді.
Қорытындылай келе, қазақ тілін оқытуда тапсырмалар жүйесін қолдану – оқушылардың тілдік дағдыларын дамытуға бағытталған маңызды педагогикалық құрал. Жүйелі түрде ұйымдастырылған тапсырмалар оқушылардың білімін тереңдетіп, олардың танымдық белсенділігін арттырады. Сонымен қатар мұндай тапсырмалар оқушылардың шығармашылық, сыни ойлау және коммуникативтік қабілеттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сондықтан мұғалім сабақ барысында тапсырмалар жүйесін тиімді жоспарлап, оны оқу мақсаттарына сәйкес қолдануы қажет.
Сарыбаева Тюльпан Мадахметовна,
Амангелді атындағы орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімі.
Жамбыл облысы Байзақ ауданы Көкбастау ауылы.
