БАЛАЛАР САЗ МЕКТЕБІНДЕ ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ОРТА ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ БАСҚАРУШЫЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Аңдатпа Бұл мақалада балалар саз мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастырудың басқарушылық негіздері қарастырылады. Музыкалық білім беру ұйымдарында шығармашылық атмосфераны ұйымдастыру, педагогтердің шығармашылық әлеуетін дамыту, оқушылардың еркін шығармашылық белсенділігін қолдау және басқару қызметінің рөлі талданады. Сонымен қатар, шығармашылық ортаны қалыптастырудың тиімді әдістері мен тәжірибелік ұсыныстар ұсынылады. Зерттеу нәтижелері музыка мектептерінде шығармашылық бағыттағы басқару жүйесін жетілдіруге мүмкіндік береді.
Ахметов Панабек Ушкумперович,
Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы
Байзақ ауданы білім бөлімінің
Кенен Әзірбаев атындағы балалар саз мектебінің директоры
Түйінді сөздер
шығармашылық орта, музыка мектебі, басқару, педагогикалық менеджмент, шығармашылық қабілет, эстетикалық тәрбие, инновация
Қазіргі білім беру жүйесінде балалар саз мектептері тек кәсіби музыкалық дағдыларды қалыптастырып қана қоймай, оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағытталған ерекше білім беру ортасы ретінде қарастырылады. Осыған байланысты музыка мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастыру басқарудың негізгі бағыттарының біріне айналып отыр.
Шығармашылық орта – бұл оқушының өзін еркін сезінуіне, өз ойын музыкалық тілде жеткізуіне және шығармашылық бастамаларын жүзеге асыруына мүмкіндік беретін білім беру кеңістігі. Мұндай ортаны қалыптастыру басқарушының кәсіби құзыреттілігіне және педагогикалық ұжымның үйлесімді жұмысына тікелей байланысты [2].
Музыка мектебіндегі шығармашылық ортаны қалыптастыру тек педагогтің жеке қызметімен шектелмейді, ол басқарудың жүйелі және мақсатты ұйымдастырылуын талап етеді. Сондықтан бұл мәселе қазіргі педагогикалық менеджменттің өзекті бағыттары болып табылады [3].
Шығармашылық ортаның мәні және құрылымы
Музыка мектебіндегі шығармашылық орта – бұл оқыту, тәрбие және шығармашылық қызметтің біртұтас жүйесі. Оның құрамына келесі компоненттер кіреді:
– психологиялық қолайлы орта;
– шығармашылық еркіндік;
– педагогикалық қолдау;
– материалдық-техникалық база;
– мәдени-эстетикалық кеңістік.
Бұл компоненттер өзара байланыста болған жағдайда ғана шығармашылық орта тиімді қалыптасады [5].
Шығармашылық ортаның негізгі ерекшелігі – оқушының белсенділігі мен дербестігін дамытуға бағытталуы. Сондықтан басқару процесі оқушыны «орындаушыдан» «шығармашылық тұлғаға» айналдыруға бағытталуы тиіс.
Шығармашылық ортаны қалыптастырудағы басқарудың рөлі
Музыка мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастыруда директордың рөлі ерекше. Ол педагогикалық ұжымның жұмысын үйлестірумен қатар, шығармашылық бастамаларды қолдаушы тұлға болуы тиіс.
Басқару қызметінің негізгі бағыттары:
– шығармашылық жобаларды ұйымдастыру;
– педагогтердің шығармашылық әлеуетін дамыту;
– оқушылардың шығармашылық белсенділігін қолдау;
– ынталандыру жүйесін енгізу.
Мысалы, концерттер, фестивальдер, шығармашылық байқаулар ұйымдастыру арқылы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға болады. Бұл басқарудың тиімді құралы болып табылады [3].
Педагогтің шығармашылық әлеуетін дамыту
Шығармашылық орта ең алдымен педагогтен басталады. Егер мұғалім шығармашылық тұрғыда белсенді болса, ол оқушыларға да оң әсер етеді.
Педагогтің шығармашылық әлеуетін дамыту үшін:
– тәжірибе алмасу ұйымдастыру;
– шығармашылық жобаларға қатыстыру;
– инновациялық әдістерді қолдану;
– кәсіби еркіндік беру қажет.
Бұл тәсілдер педагогтің кәсіби дамуына және шығармашылық белсенділігінің артуына ықпал етеді [2].
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту
Музыка мектебінде оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту үшін келесі әдістер тиімді:
– импровизация;
– сахналық орындау;
– топтық шығармашылық жұмыс;
– жобалық әдіс.
Бұл әдістер оқушының өзіндік ойлауын, музыкалық сезімін және шығармашылық қабілетін дамытуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, оқушыны тек орындаушы ретінде емес, шығармашылық тұлға ретінде дамыту маңызды [5].
Шығармашылық ортаны қалыптастырудағы инновациялар
Заманауи музыка мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастыруда инновациялық тәсілдер маңызды рөл атқарады.
Оларға мыналар жатады:
– цифрлық музыкалық бағдарламалар;
– онлайн концерттер;
– шығармашылық жобалар;
– мультимедиалық құралдар.
Бұл құралдар оқушылардың қызығушылығын арттырып, шығармашылық белсенділігін дамытуға мүмкіндік береді [4].
Қорыта айтқанда, балалар саз мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастыру басқарудың маңызды бағыты болып табылады. Шығармашылық орта оқушының тұлғалық және кәсіби дамуына ықпал етеді.
Музыка мектебінде шығармашылық ортаны қалыптастыру тиімді басқаруды, педагогтердің кәсіби дамуын және инновациялық тәсілдерді талап етеді.
Ұсынылған басқару тәсілдерін практикада қолдану музыка мектебінде шығармашылық атмосфера қалыптастыруға және оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
- «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. – Астана, 2025.
- Исаева, З. А. Білім беру жүйесіндегі менеджмент және басқару психологиясы. – Алматы: Қазақ университеті, 2020. – 186 б.
- Садықов, Т. С. Мектепті басқарудың заманауи технологиялары. – Астана: Фолиант, 2022. – 304 б.
- Керімбаева, Р. К. Музыка мектебіндегі цифрландыру // Конференция материалдары. – 2023. – 115–118 бб.
- Смирнов, А. В. Управление детской школой искусств. – СПб: Планета музыки, 2022. – 256 б.
